جمال رضايى

723

بيرجندنامه ( فارسى )

" پيده pide " هم فراگو مىشود اصلا به معنى " پوسيده " است ) . اين عارضه را با سير و عرق كلپوره درمان مىكردند . نك : تُخمه . پِياز peyaz : پياز . پِىخِز peyxez : پىخيز ( به معنى عَود و بازگشت بيمارى ) . پيروُ piru : آماس كردن دست و پا بر اثر زياد ماندن در آب بويژه در حمّام . پينه pine : پينه ( سفت و كلفت شدن قسمتهايى از پوست دست بر اثر كار زياد ) . پِيوَن [ د ] peyvan [ d ] : پيوند ( كبرهء خشك تاول آبله را در زير پوست ساق دست مىگذاشتند و آن را مىبستند اين عمل نوعى " آبله كوبى " بود ، شخص تب و آبلهء خفيفى مىگرفت و مصونيّت پيدا مىكرد ) . ت - T تَااوُ [ ن ] tau [ n ] : طاعون . تات tat : كسى كه بر اثر هياهوى زياد و مانند آن سرگيجه گرفته باشد و بجاى آن " سرَتات " هم مىگويند . نك : تَاتوُ . تَاتِرُا [ ن ] tatero [ n ] : تاتران ( سوسن كوهى ) . تَاتُو tatu : بسيار " تات " . نك : تات . تاجِ خُروس taje xorus : تاج خروس . تاجريزى tajrizi : تاجريزى . تار tar : تار ( كم سو شدن چشم ) . تاس tas : تاس ( كسى كه موى سرش ريخته باشد ) . " تاسِ چِل كَليد tase cel kalid " : تاس چهل كليد ( تاسى كوچك است كه در درون آن چهل كليد كوچك مىآويزند و بر جدار آن دعاهايى مىنويسند و با آن در حمّام بر سر زانو آب مىريزند ) . تاسِ دِآ tase dea : تاس دعا ( تاس كوچكى است كه بر جدار درونى آن دعا مىنويسند و با آن بر سر زانو و نوزاد در حمّام آب مىريزند ) . تَاسيده [ ن ] taside [ n ] : تاسيدن ( ترسيدن زياد . بيشتر " وَاتَاسيده [ ن ] گفته مىشود ) . تِاق teq : تيغ ( تيغ دلّاكى ) . تِاقار teqar : تيغار ( تيغ كشيدن بينى ) . تَاقوُك taquk : درختى است . نك : " واژه‌نامهء گويش بيرجند " . تَاوَل taval : تاول . تَبَقه tabaqe : طبقه ( بيمارى است شبيه به برفك كه در دهان پيدا مىشود ) . تُپ تُپ top top : تاب تاب ( ضربان قلب ) . تُخمِ اسفن [ د ] toxme esfan [ d ] : تخم اسفند . تخته taxte : تخته ( براى شكسته‌بندى ) . تُخم خُلفه toxme xolfe : تخم خرفه . تُخم خِيار toxme xeyar : تخم خربزه . تُخم سِفيد toxme sefid : تخم سفيد . تُخم‌مُرق toxme morq : تخم‌مرغ ( اين واژه " تَخ‌مُق " فراگو مىشود ) . تُخم كَتُا [ ن ] toxme kato [ n ] : تخم كتان . تُخم كِرِسم toxme keresm : تخم كرفس . تُخم گشنيز toxme gesniz : تخم گشنيز .